Periwinkle Çiçeği Budaması: Sık Çiçek Açması İçin

Periwinkle adı altında satılan bitkilerin çoğu, aslında birbirinden oldukça farklı iki cinse ait: çok yıllık yer örtücü olan Vinca minor / Vinca major (cezayir menekşesi) ve sıcak mevsim çiçeği olarak yetiştirilen Catharanthus roseus (halk arasında terbiye çiçeği, Madagaskar periwinkle). Budama kararınız bu ayrıma bağlı, çünkü ilki büyük ölçüde geçen sezonun olgun sürgünlerinde, ikincisi ise o gün büyüyen yeni uçlarda çiçek açar. Aynı makası aynı ayda ikisine de uygularsanız, birinde çiçek sayısını ikiye katlar, diğerinde ilk çiçek dalgasını tamamen kaçırırsınız. Aşağıda periwinkle çiçeği budama yöntemlerini bitki tipi, zamanlama ve beklenen sonuç üzerinden karşılaştırıyoruz.

Önce Teşhis: Elinizdeki Periwinkle Hangisi?

İki grubu ayırt etmek için üç gözleme bakmak yeterli:

• Büyüme yönü: Vinca türleri toprağa yatık, boğumlardan kök salan sürünücü gövdeler yapar; 15–25 cm yükseklikte halı gibi yayılır. Catharanthus dik, çalı formunda, 25–40 cm boyunda kalır ve kök salmaz.
• Yaprak dokusu: Vinca yaprakları koyu, deri gibi ve kışın da yeşil kalır. Catharanthus yaprakları parlak ama daha ince, ilk donda kararır.
• Çiçek takvimi: Vinca ilkbaharda yoğun bir dalga verip yazın seyrekleşir. Catharanthus geç ilkbahardan ilk dona kadar aralıksız çiçek açar.

Bu teşhis, budamanın hem tarihini hem de şiddetini belirler. Çalı formundaki bitkilerde uygulanan genel prensipler burada da geçerli; çalıların çoğaltma ve kontrol amaçlı budamasıyla yer örtücü Vinca'nın mantığı büyük ölçüde örtüşür.

Neden Budama Çiçek Sayısını Artırır?

Her iki grupta da çiçek, sürgün ucunda veya uca yakın yaprak koltuklarında oluşur. Tek bir uzun sürgün, tek bir çiçeklenme noktası demektir. Ucu kestiğinizde apikal baskınlık kalkar, alttaki iki yaprak koltuğundan iki yeni sürgün çıkar. Aritmetik basit: bir uçtan iki, iki uçtan dört. Üç kez uç alınmış bir terbiye çiçeğinde teorik uç sayısı 8'e çıkar; pratikte tüm gözler sürmediğinden 5–6 civarında kalır ama bu bile budanmamış bitkiye kıyasla belirgin bir fark yaratır.

İkinci mekanizma kaynak dağıtımıdır. Tohum bağlamış bir çiçek, bitkinin karbonhidratını meyveye yönlendirir. Vinca'da solmuş çiçekleri toplamak pratik değildir (yüzlerce, minik), ancak toplu geri budama aynı işi görür. Catharanthus ise kendini temizleyen bir türdür; solan çiçek kendiliğinden düşer, bu yüzden ayrı bir solmuş çiçek temizliğine gerek kalmaz. Bu nokta, güllerde çiçek verimini artıran deadheading alışkanlığını buraya taşıyanların gereksiz emek harcamasını önler.

Yöntemlerin Karşılaştırması